Frí

Ég mun ekkert skrifa á þessa síðu í bráð.

Spá

Ef Davíð Oddsson fer aftur í framboð í eigin flokki mun hann fá 2-3% fylgi. Eða minna.

Málgögnin

Íslensku dagblöðin eru nú lögð í mikið ESB-trúboð, væntanlega að ósk ríkisstjórnarinnar og eigenda sinna, þeirra aðila sem hafa mestan hag að því að rætt sem sé mest og lengst um eitthvað annað en efnahagshrunið og ábyrgð á því.

Þau eru jafnvel að reyna aftur að koma á kreik söguskýringunni: fall bankanna er fyrst og fremst krónunni að kenna. En alls ekki stjórnendum þeirra.

Kannski munu þau bæði hverfa bráðum - en það er spurning hvort einhver muni sakna þeirra.

Me-me

Til hvers er endalaust viðtal við Bjarna Ármannsson um einhverja spírala? Hann þykist vera að stuðla að endurmati en ennþá hef ég ekkert heyrt minnst á ranga ríkjandi hugmyndafræði.

Það sérkennilega er að í því liggur eina málsvörn hans. Flestir bankastjórar geta fært að því rök að ef þeir hefðu verið á móti þessari heimskulegu útþenslu og áhættusækni hefðu þeir verið reknir, svo yfirþyrmandi var þessi ranga hugmyndafræði.

Hún er kölluð frjálshyggja eða auðhyggja, þessi hugmyndafræði. Þeir sem hana hafa aðhyllst eru jafn sekir og Bjarni, þar á meðal viðmælandi hans í Kastljósinu.

Það merkir þó ekki að ég nenni að hlusti á einhverjar sjálfsréttlætingar Bjarna í Sjónvarpinu endalaust.

Íslenska hagsýnin

Ætli fjármunirnir sem Íslendingar „spara“ á útsölum þessa dagana fari ekki langleiðina með að borga skuldir þjóðarinnar?

Ekki þjóðin

Ætli Ingibjörg Sólrún þurfi að borga komugjald á Karolinska?

Athugasemdir

Aðalástæðan fyrir að ég hef aldrei haft athugasemdir á mínum síðum er óttinn við að það kæmu engar. Mér sýnist hann hafa verið á rökum reistur. Ég hef því ákveðið að láta þær hverfa aftur og líta svo á að ég hafi skilyrt mína lesendur til að gera engar athugasemdir. Þakka samt þeim sem voru svo elskulegir að láta í sér heyra. Athugasemdirnar eru enn til, þær eru bara ósýnilegar og ekki hægt að gera fleiri.

Nýyrði dagsins

Nýyrði dagsins er sagnorðið klemma.

Klemma í þessari merkingu merkir „Vera fullur í miðbænum um miðjan dag, láta sér dólgslega og verða sér til skammar“ (einkum notað um virðingarmenn).

Notkunardæmi: „Sælustundin á föstudaginn hefði verið ánægjulegri ef prófessor GG hefði ekki ákveðið að klemma svolítið duglega“.

Skemmt fyrir málstaðnum

Ég hef takmarkaða trú á því að góður málstaður réttlæti illa hegðun. Eins fellst ég ekki á að ill hegðun skemmi fyrir góðum málstað, að minnsta kosti er áberandi að þeir sem kvarta yfir því eru oftast þeir sem eru á móti málstaðnum, sbr. þungar áhyggjur ýmissa staksteinahöfunda af því að Saving Iceland skemmdi fyrir umhverfisvernd á Íslandi.

Þó að einhver kasti steini í mótmælum gerir það mótmælin ekki vond sem slík og þaðan af síður málstaðinn. Málstaður íslenskra mótmælenda var fyrst afar loðinn en hefur skýrst, þeir vilja ríkisstjórnina burt. Það vil ég líka og raunar meirihluti Íslendinga, sýnist mér. Ef hún stritast samt við að sitja verður auðvitað mótmælt áfram. Fyrr eða síðar slasast einhver ef þessi tegund af mótmælum heldur áfram, það er líka öruggt. Lögreglan á auðvitað að hegða sér þannig að það sé heldur ólíklegra en það er svolítið eins og hún sé að láta æsa sig upp núna.

Það sem of lítið er rætt er hvað menn vilja í staðinn. Sumir tala um að öll vandamál leysist við einstaklingskosningar. Það er jafn mikið bull og gamli áróðurinn um að ítölsk stjórnmál yrðu betri ef hlutfallskosningar yrðu afnumdar. Flokkarnir eru ekki vandamálið á Íslandi heldur sú staðreynd að sumir þeirra hafa rekið vonda og vitlausa pólitík. Fólk sem fjasar á móti kosningakerfinu drepur bara málinu á dreif.

Gráðufasismi

Eins óþolandi og mér finnst Árni Mathiesen, þá þoli ég ekki það hrokagikksvindbelgjaviðhorf að hann sé óhæfur fjármálaráðherra af því að hann er dýralæknir. Hvað ætti hann frekar að vera? Hagfræðingur eins og Geir Haarde? Lögfræðingur eins og Björn Bjarnason? Endurskoðandi eins og Halldór Ásgrímsson?

Ef prófgráður væru eitthvað mál þá hefðu íslensku bankarnir ekki farið á hausinn, þar voru heilu hjarðirnar af fólki með réttu prófin. Á hverjum pósti á Íslandi var fólk með prófgráður í réttum fögum.

Það sem vantaði var fólk sem hafði ímyndunarafl, fólk sem þorði að hugsa gagnrýnið og fólk sem þorði að vera á móti. Fyrst og seinast fólk sem ekki hafði látið kúgast af hugmyndafræði auðhyggjunnar. Ef slíkur dýralæknir hefði fundist, hefði hann getað gert mikið gagn í ráðuneytinu.

Póstmódern forseti

Ólafur Ragnar Grímsson er fyrsti póstmóderni forsetinn. Hann horfir alltaf á mann í nýársávarpinu eins og hann vilji segja: „Ég er maðurinn sem þykist vera forseti þinn“. Líklega eru kúnstpásurnar hans hluti af þessu sama. Ég er bara ekki nógu póstmódern til að láta mér líka við þetta.

Ofurtortryggni

Ætli allar þessar fréttir um Facebook á íslensku netblöðunum séu óbeinar auglýsingar? Getur verið að það sé borgað fyrir þær?

Er ég ótrúlega barnalegur að hafa ekki hugsað þetta fyrr?

Pólitíkin árið 2009

Ég man eftir mörgum núverandi þingmönnum Samfylkingarinnar og digurbarkalegum orðum þeirra um höfuðandstæðinga og valkosti við Sjálfstæðisflokkinn fyrir áratug. Núna keppast þeir við að halda Sjálfstæðisflokknum í ríkisstjórn algjörlega að þarflausu þegar flokkurinn er rúinn trausti og fylgi. Þó er þessi flokkur fullur af fólki sem ítrekað sagt að það sé mikilvægara að halda Sjálfstæðisflokknum frá völdum en að halda eigin málefnum á lofti.

Samt vona ég að þessi hörmungarflokkur verði enn í ríkisstjórn í árslok, að vísu annarri ríkisstjórn með öðrum flokki. Það er vegna þess að það er enginn annar möguleiki á ríkisstjórn sem er ekki hreinasta skelfing.

Í morgun lést Gert Petersen einn helsti hugsuður danskra sósíalista seinustu hálfa öld. Í allan þennan tíma hafði hann þá línu að flokkar ættu að halda sig fast við málefnin en reyna þó að ná samstöðu með þeim sem stæðu þeim næst. Þetta taldi hann vel gerlegt og það tel ég líka og vonandi kemur það á daginn í ár.

Enn eitt árið

Fyrsti leigubílstjórinn á þessu ári var hinn notalegasti maður. Mun það fyrir góðu ári.

Gleðilegt

Árið 2009 er gengið í garð á Kiribati, meiraðsegja fyrir allnokkru.

Ég þakka öllum lesendum þessarar síðu liðið ár.

Annáll ársins

Árið sem er að líða leið svolítið fyrir erfið samskipti við erfitt og leiðinlegt fólk — því miður kom á daginn að almenn jákvæðni í garð mannkynsins er hið versta veganesti í hörðum heimi nútímans og það reyndist ekki vandkvæðalaust að fóta sig í nýju hlutverki. Fyrir utan auðvitað sjálfa kreppuna og aðallega þó viðbrögð margra Íslendinga við henni. En þá hjálpaði til að ég hafði strax í apríl komið því á prent að ég væri ekki Íslendingur þannig að við það má hugga sig.

Á hinn bóginn var árið 2008 líka árið sem ég var í fyrsta sinn í fullri vinnu á einum stað og var að flestu leyti skemmtilegt og árið sem ég gerði alvöru úr ýmsum gömlum draumum (sumum kjánalegum en þeim mun fyndnari) og árið sem ég fór í könnunarferð til Englands og sá marga nýja staði, bæði á landakortinu og í eigin huga. Seinni hluti ársins leið svolítið fyrir fjarveru sumra sem settu góðan svip á fyrri hluta ársins og kannski var ég ekki nógu duglegur að finna nýtt fólk í staðinn að bæta mér upp þann missi. Á hinn bóginn kynntist ég Póllandi sem er eiginlega mesta útland sem ég hef komið til, ásamt Bandaríkjunum/Kanada. Ég fór líka til Svíþjóðar og til Kaupmannahafnar sem ég get varla talið til útlanda. Það er víst líka hollt.

Obama vann kosningarnar og hrun kapítalismans hófst; nú bíð ég bara eftir vofu kommúnismans. Á Íslandi vorum við föst í gamalli sápuóperu frá 9. áratugnum þar sem stjörnurnar eru með krullur og sítt að aftan og svolítið eins og í Dallas.

Næsta ár verður ekki jafn annasamt í vinnunni, því hef ég lofað mér. Það verður ár einbeitingar, hugsunar, lesturs og endurnýjunar. Auðvitað er ákveðin hætta á að þessi nýja stefna leysist upp í leti en ég leyfi mér sem fyrr að vona.

Passið ykkur bara

Núna er ég kominn með minn eigin lista á Blogggáttinni. Á honum eru engin fábjánablogg. Og ef bloggari kemur mér í vont skap með fábjánaskap er hann umsvifalaust fjarlægður af listanum.

Af 25 vinsælustu síðum þessarar viku eru tíu sem komast á minn lista. Engin verðlaun veitt fyrir að geta upp á hverjir það eru, nema auðvitað þau verðlaun að vita af eigin yfirburðavisku.

Heimskljós

Viðtal við Dr. Ruth um sjálfsfróun var greinilega hátindur Kastljóssins í ár.

Áramótaheit

Ég hef strengt mörg. Eitt af þeim er að afþakka sem mesta vinnu og annað því tengt er að hætta að láta kúgast af tilætlunarsemi annarra.

Hvort kemur á undan eggið eða hænan?

Oft heyrir maður spurt að þessu. Þá gleymist að eitt framlag Davíðs Odssonar, fv. borgarstjóra og forsætisráðherra en nú seðlabankastjóra, er að hafa leyst úr þessari gátu. Eða eins og hann sagði sjálfur: Aldrei hef ég séð egg án þess að hæna hafi komið þar við sögu.

Árásir Ísraels á Palestínu óhjákvæmilegar

Segir Livni, leiðtogi Kadima. Nú eru einmitt kosningar á næsta leiti og hana sárvantar fylgi. Ætli það geri þessi dráp ekki ennþá nauðsynlegri?

Grenj dagsins

Jón Ásgeir er ekki lengur vinsæll auðmaður.

Bú hú.

Um bókmenntir

Ágætis grein hjá Hermanni (bæði á Sunnanáttinni og Smugunni) um bækur og peninga og áhugavert að þegar sagt er frá henni á Eyjunni er strax komin athugasemd frá lesanda sem misskilur það sem Hermann er að segja.

Hermann spáir því í lokin að hann verði sakaður um öfund og beiskju og það rættist strax á Eyjunni. En samt liggur auðvitað í augum uppi að ef Hermann langaði til að vera metsöluhöfundur mundi hann skrifa allt aðra tegund af bókum.

Það eina sem ég er ósammála honum um er að bók Steinars Braga mundi seljast í bílförmum ef hún væri betur auglýst. Það held ég raunar ekki, ég held að bækur eins og Hermann og Steinar Bragi skrifa muni seint seljast nema með verðlaun á bakinu og að sú söluviðbót leiði ekki endilega til verulega stærri lesendahóps.

Hinn raunverulegi vandi er ekki sá að svona bækur seljist „bara“ í 700 eintökum heldur að það sé álitinn einhver galli á þeim. Að hafa 700 lesenda kaupendahóp fyrir framúrstefnubókmenntir er mjög gott enda á hið opinbera að sjá um að styrkja slíka höfunda þannig að þeir geti skrifað þó að þeir fái ekki nema ein mánaðarlaun fyrir bóksölu á ári.

Hinn meginvandinn er svo þessi endalausa umræða um sölu bókmenntaverka („blóðugur slagur um réttinn að því að gefa út X í Þýskalandi“) og sá markaðslegi mælikvarði sem hefur verið allsráðandi í umræðu um bókmenntir seinustu árin.

Auðvitað er ekki erfitt að skilja þetta alræði. Meðal annars stafar það af dauða fagurfræðilega mælikvarða, nú má ekki lengur viðurkenna að góður og vondur bókmenntasmekkur séu til og helst má ekki viðurkenna mun á reyfurum og framúrstefnubókmenntum.

Þetta kemur sér illa fyrir höfunda sem skrifa framúrstefnubækur eins og t.d. Hermann og Steinar Braga og Sjón (bækur hans seldust alls ekki vel fyrir verðlaunin miklu). Það er að vísu Íslendingum til mikils sóma að til sé nokkur fjöldi höfunda sem gefur út rammalvarlegar framúrstefnubókmenntir sem þó geta selst í 400-1000 eintökum. En þetta er mjög hallærislegt á dögum alræðishyggju markaðarins, bók sem selst bara í 700 eintökum „gerir ekki í blóðið sitt“ (þennan ljóta frasa heyrði ég fyrst fyrir 7-9 árum þegar þetta söluhjal varð allsráðandi í bókmenntaumfjölluninni).

Er nokkuð svar við þessu annað en endurreisn fagurfræðinnar? Verður ekki að vera hægt að leggja fagurfræðilegan mælikvarða á bækur? Gera greinarmun á alvarlegum og óalvarlegum bókmenntum? Og mun á framúrstefnubókmenntum og þeim sem eru það ekki? Mín eigin skáldsaga var þannig alvarleg að minni hyggju en ekki framúrstefnuleg eins og skáldsögur Steinars Braga og Sjóns. Sama gildir um Ofsa og Vetrarsól, bækur sem ég hef lesið og eru prýðilegar en ekki framúrstefnulegar.

Það er vissulega nokkur hætta á stigveldishugsun, að framúrstefnubækur verði taldar merkilegri en bækur okkar hinna en þá áhættu þarf að taka. Bók sem er ekki framúrstefnuleg getur verið betur heppnuð sem slík en framúrstefnubók. Og glæpasaga getur verið vel heppnuð þó að hún sé að verulegu leyti ekki alvarleg. Þannig hef ég nú lesið þrjár glæpasögur fyrir þessi jól og þær voru allar góðar en misgóðar. Sú sem mér fannst best (Land tækifæranna) er fyrst og fremst glæpisaga en í henni er líka áhugaverð persónusköpun og góður realísmi. Persónusköpunin er ekki jafn djúp og t.d. í Vetrarsól eða í Ofsa (en þessar sögur snúast aðallega um persónusköpun að mínu mati) en samt er bókin mjög vel heppnuð, þ.e. hún nær þeim áhrifum sem glæpasaga á að ná og er sannfærandi í lokin.

Fyrir utan þennan mikilvæga greinarmun á bókum (sem er í rauninni sjálfsagður ef nákvæmum lestri er beitt) þarf að hætta að ræða um bækur út frá sölutölum eingöngu. Bóksala er enginn mælikvarði á það hvort bók er vel heppnuð eða ekki og það gildir alveg eins um skáldsögur og ljóð (ljóð eru auðvitað ekkert rædd í íslenskum fjölmiðlum enda ekki „blóðugur slagur“ um útgáfuréttinn á þeim neinstaðar).

Læt þetta duga í bili þó að mig langi til að halda áfram. Kannski ætti ég að skrifa heila grein um þetta í Ritið?

Fávitavarnir

Ritskoðun eða ekki, ég verð feginn að geta lesið fréttir á netmogganum án þess að þær séu útbíaðar af athugasemdum frá nafnlausum fáráðum. Hefði raunar viljað losna við athugasemdir yfirleitt, þær bæta afar sjaldan neinu við og eru með nokkrum heilbrigðum undantekningum frekar til ama en gamans.

Sjálfshól er betra en ekkert hól

Ég sé ekki betur en að Vonarstræti fari vel úr býttibókamarkaðnum. Í gærmorgun voru ca. 20 eintök eftir í Bókabúð Máls og menningar (æ hvern er ég að gabba, þau voru 18) en núna aðeins sýniseintakið.

Mér finnst persónulega skemmtilegra að koma vel út úr skiptibókamarkaðnum en gjafamarkaðnum, af augljósum ástæðum kannski.

Brúðguminn

Nei.

Jólafréttir

Á hverjum jólum er ein af fyrstu fréttunum sú að kirkjusókn á jólum hafi aukist mikið; svona hefur þetta verið síðan ég var lítill strákur.

Í öðrum jólafréttum: Páfi sagði eitthvað á bjagaðri íslensku og Íslendingar fagna mjög enda trylltir af athyglissýki og viðurkenningarþörf sem aldrei fyrr.

Í fréttum í dag

Jón Ólafsson reynir að leysa efnahagskreppuna með því að gefa alþingismönnum The Secret.

Og Jósef Fritzl, maðurinn sem hélt fjölskyldunni sinni fangelsaðri í kjallara í 30 ár, vekur undrun og hneykslun fyrir að hafa reynt að hagnast á að selja söguna um þetta. Hver hefði trúað að maður sem er aðallega frægur fyrir að geyma fólk í litlum kjöllurum áratugum saman væri slíkur óþokki?

Þorláksmessa

Skata er ekki við mitt skap, í minni fjölskyldu var það hrísgrjónagrautur á Þorláksmessu þó að nú sé sú hefð horfin eins og margt annað.

Nú er það svart

Það eru skiptar skoðanir um hver besti liturinn á jólatrjám sé. Margir hallast að grenigrænu en sjálfur á ég forláta svart tré sem ég er afar hrifinn af. Það er hvorki náttúrulegt né lítur út fyrir að vera það. Hins vegar er það meðfærilegt og persónulegt, fyrsta jólatréð sem ég keypti sjálfur og er afar stoltur af og ekki síður þessari fallegu seríu sem það ber.

Ekki von á góðu frá karma

Ég náði ekki að gera góðverk í dag; hins vegar skrifaði ég fimm blaðsíður í bók sem kemur út á næsta ári. Ég tel að hér sé þörf bók á ferð; afar ólíklegt er að ég græði nokkuð á henni, þannig að kannski má með góðum vilja túlka þetta sem góðverk.

Auk heldur gerði ég sjálfstæðismanni greiða, það hlýtur að teljast kristilegt þó að ég geti raunar ekki með neinu móti litið á þennan tiltekna sjálfstæðismann sem óvin minn.

Góðverk

Núna hef ég gert góðverk tvo daga í röð.

Í gær gaf ég Sævari Cisielski peninga og hlustaði á hann ræða um mikilvægi þjóðfélagsbyltingar.

Í dag hjálpaði ég konu sem var að leita að bókinni Verðir sáttmálans með hjálp ósýnilegs vinar í farsímanum og gat ekki fundið hana, ekki einu sinni þó að hún spyrði búðarfólkið. Kannski af því hún mundi ekki nafnið, bara að sagan gerðist í Reykholti.

Á morgun ætla ég að gera enn eitt góðverk; það kemst fljótt upp í vana.

Karma

Ég tók til áðan og fann gamalt en ónotað frímerki sem passar einmitt á jólakort innanlands.

Hann er einmitt karlinn sem vill ekki vera stór

Ætli það muni einhver annar en ég eftir þessum ágæta sænska teiknimyndaflokki sem var í Stundinni okkar? Og ég held að ég muni ennþá rétt hvað aðalpersónan (Ragnar) var gamall og hvaða skónúmer hann notaði.

Kötturinn með höttinn

Mér finnst bíómyndaval helgarinnar benda til þess að Sjónvarpið ætli að halda áfram að einelta Reyni Traustason.

Jólin

Se den nye julemand!
Mon han har klejner med?
Han vinker til os fra sin rensdyrspand
mens han flyver afsted.

Jesus bli'r født på anden sal
i Magasin du Nord
han griner når du trykker på en fodpedal
Si'r goddag til sin mor.

Óábyrg gagnrýni á niðurskurð

Ég vona að maðurinn sem skrifaði Staksteina dagsins í dag missi vinnuna og eyði öllu árinu 2010 á atvinnuleysisbótum.

Kriminalpolizei? Mordkommission?

Lengi voru þetta fyrstu orðin sem allir Íslendingar lærðu í þýsku.

En það er ekki það sem er eftirminnilegast við Derrick og ekki heldur bókaskáparnir sem ævinlega voru fullir af eintómum lexíkonum (14 bindum í sama lit aftan við persónurnar) og ekki heldur stiginn í villunni sem var notuð aftur og aftur sem heimili þeirra grunuðu og ekki einu sinni þýski dekadensinn sem alltaf ríkti á næturklúbbunum eða inngangsstefið æsandi sem gerði alla ærða af spennu (sem síðan var murkuð hægt og hljótt niður á fyrstu 10 mínútunum í hverjum þætti) eða þröngi leðurjakkinn sem Fritz Wepper hélt áfram að vera í mörgum aukakílóum síðar.

Nei, það var glottið á Derrick þegar morðinginn byrjar að trana sér fram og þykist vilja hjálpa lögreglunni. Hann sá alltaf strax í gegnum þá.